برای چه؟" سرنوشت غم‌انگیز یک خانواده لهستانی را دنبال می‌کند که تحت سلطه روسیه زندگی می‌کنند. رنج آن‌ها نمادی از مشقت‌های گسترده‌تری است که ستمدیدگان با آن روبه‌رو هستند، زیرا اسارت، بی‌عدالتی و فقدان را تجربه می‌کنند. داستان در اوج عاطفی خود، نقشه‌ی ناامیدانه‌ی والدین را برای فرار به تصویر می‌کشد: پدری که توسط مقامات روسی زندانی شده است، مرگ خود را جعل می‌کند تا در تابوتی که برای فرزندان ازدست‌رفته‌شان در نظر گرفته شده است، مخفیانه فرار کند. اما یک عامل پیش‌بینی‌نشده-یک سگ وفادار-حقیقت را آشکار می‌سازد، نقشه‌ی آن‌ها را فاش می‌کند و سرنوشت غم‌انگیزشان را مهر و موم می‌کند. تولستوی با مهارت، ظلم بی‌امان رژیم روسیه را به تصویر می‌کشد و دنیایی را نشان می‌دهد که در آن عدالت وجود ندارد، و عشق و شجاعت به‌تنهایی برای غلبه بر استبداد کافی نیست. عنوان داستان، "برای چه؟"، بازتاب پرسشی بی‌پاسخ است که در ذهن خواننده باقی می‌ماند-چرا بی‌گناهان باید رنج بکشند؟ چرا ظلم ادامه دارد؟ و چرا با وجود ارزش‌های اخلاقی و دینی، بشر همچنان به سرکوب و ستم ادامه می‌دهد؟