بزرگمهر حکیم را وزیر خسرو انوشیروان می دانیم. نامش را شنیده ایم و او را به دانایی و حکمت فراوان می شناسیم. ایرانیان به داشتن او به خود می بالند و مایۀ افتخارش می دانند، اما با این همه، زمانی که می خواهیم ردپای این حکیم فرزانه را در لابه لای سطور تاریخی پی گیریم و شرح زندگانی وی را منسجم، مستدل و تاریخی ارائه نماییم، با مشکلات بسیار مواجه می گردیم که شاید علت آن اختلاف راویان در نقل روایات پیش از اسلام و عهد ساسانی است که سبب شده در این دوره، افسانه و واقعیت، اسطوره و تاریخ، سخت به هم درآمیزد. در این بررسی کوتاه، بر آنیم که بزرگمهر را برون از پردۀ افسانه ها و اساطیر بازشناسیم و از خلال روایات و افسانه ها، دریابیم که این حکیم فرزانه چه کسی بوده و تاریخ و افسانه دربارۀ او چه می گویند.