کتاب «ذهن روسی در نظام شوروی» اثر آیزایا برلین، یکی از معدود منابع نقادی دیدگاههای ایده ئولوژیک مارکسیستی در دو حوزه هنر و ادبیات است. همچنین برلین در این کتاب اوضاع هنر و ادبیات در دوران استبداد استالین را به روشنی هرچه تمامتر تشریح میکند. این کتاب در جوامع ادبی به عنوان یکی از مهمترین و در عین حال مطمئنترین و مستندترین اثر در شناخت ادبیات و هنر معاصر روسیه به شمار میرود.
«آیزایا برلین» فیلسوف سیاسی، اندیشه نگار و نظریهپرداز سیاسی و منتقد ادبیات، یکی از مهمترین متفکران جهان در قرن بیستم بود. کتابهای او در اکثر کشورهای جهان ترجمه و منتشر شده و همچنین در دانشگاههای مختلف تدریس میشود. بیشک ترجمه و انتشار آثار این متفکر در ایران یک اتفاق خجسته است. کتاب «ذهن روسی در نظام شوروی» هرچند که از تالیفات مهم برلین نیست، اما یک کتاب مشهور است و در جوامع ادبی بیشتر کشورها به عنوان یکی از منابع خوب و مطمئن و البته مستند در شناخت ادبیات و هنر قرن ۱۹ و ۲۰ روسیه به شمار میآید.
یکی از مهمترین ویژگی این کتاب در نقد دیدگاههای مارکسیستی در هنر و ادبیات است. برلین بسیار درخشان به نقد زیباییشناسی رسمی مارکسیستی میپردازد، بدین لحاظ این کتاب، با توجه به اینکه منابع چندانی در زمینه نقادی زیباییشناسی مارکسیستی وجود ندارد، برای دانشجویان و علاقه مندان فلسفه هنر و هنر بسیار مهم است. البته نقد برلین در این کتاب، نقدی کاملا منصفانه است.
