روز اول قبر مجموعه‌ای است از داستان‌های کوتاهِ تیز، تلخ و عریان صادق چوبک؛ داستان‌هایی که پرده از چهرۀ پنهان جامعه برمی‌دارد و توجیه و تظاهرمان را در برابر خودمان برهنه و عور می‌کند. چوبک در این مجموعه، نه قهرمان دارد و نه دنبال قهرمان‌پروری است. شخصیت‌های داستان‌های او چنان حقیقی‌اند که هر خواننده‌ای، چه تفنن‌گرا چه آنان که ریزبینانه به داستان کوتاه می‌نگرند، با داستان‌هایش همذات‌پنداری دارند. و هر داستان این مجموعه چون تکه‌ای از جامعه است؛ تکه‌ای که خواننده در آن، چهرۀ غمبار و محنت‌زدۀ خود را می‌بیند و اگر دست‌کم با خود روراست باشد، به قضاوت خود می‌نشیند. چوبک در این مجموعه، با نگاهی بی‌پروا و صادقانه به ژرفای تاریک انسان سرک می‌کشد؛ جایی میان مرگ و زندگی، وجدان و فراموشی، خرافه و وهم و خیال. او در قالب داستان‌هایی کوتاه، چهرۀ ما ایرانیان را در برابر آینه می‌گذارد.