این کتاب پژوهشی دربارهٔ تاریخ و زندگی اجتماعی مردم ایران در دوره‌های مختلف تاریخی است. نویسنده در این اثر تلاش کرده تاریخ ایران را نه فقط از دید پادشاهان و حکومت‌ها، بلکه از زاویهٔ زندگی، فرهنگ، باورها و تحولات اجتماعی مردم بررسی کند.
در این کتاب، تحولات تاریخی ایران از دوران باستان تا دوره‌های بعدی بررسی می‌شود و موضوعاتی مانند ساختار جامعه، آداب و رسوم، باورهای دینی، وضعیت فرهنگی و نقش مردم در شکل‌گیری تاریخ ایران مورد توجه قرار گرفته است. زرین‌کوب با استفاده از منابع تاریخی مختلف تلاش می‌کند تصویری روشن از مسیر تحول جامعهٔ ایرانی ارائه دهد و نشان دهد که مردم ایران چگونه در طول تاریخ با تغییرات سیاسی و فرهنگی روبه‌رو شده‌اند.
این اثر از نوشته‌های مهم زرین‌کوب در حوزهٔ تاریخ ایران به شمار می‌رود و با نثری پژوهشی و در عین حال روان، برای علاقه‌مندان تاریخ و فرهنگ ایران نوشته شده است