چرا قوانین عهد عتیق عوض شدند ولی قوانین فقهی ثابت مانده اند؟ بطور کلی احکام آسمانی و مقدس حاصل شرایط اجتماعی و تاریخی معین دوران خود بوده اند . هنگام ظهور اسالم ، در زندگی اجتماعی عربستان آن زمان قوانینی حاکم بود که پیش از اسالم نیز وجود داشت و پیامبر اسالم با اندک تغییر اتی آنها را پذیرفت و بنا بر رسالت و قرآنی که با خود آورد بود، قوانین تازه ای را پایه گزاری کرد. از آن پس نیز احکام و قوانین اجتماعی دوران دگرگون شده و تغییر یافت ند . اما قوانین ی که فقه ساخته است، با از خود بیگانه شدن در احکام و در نتیجه از خود بیگانه شدن در دین حق مدار و تبدیل آن به به دین تکلیف مدار، حاصلش کشمکش های دائمی بین دو نوع اندیشه و دو نوع تفکر شد ، کشمکش بین تفکری ایستا ، عقب مانده و تفکری پویا که دائمأ ، پنهان و آشکار مورد جدال و رو در روئی قرار گرفته اند، نزاع بین احکام ثابتی که می خواهد متغیری را در چهارچوبی معین ، بی حرکت ثابت نگه دارد و تفکری که جامعه و قوانین را متحول می داند و نا گز یر از حدود مقرر فرا می گذرد. این کشمکش میان قوانین الهی وقوانین بشری در ط ول تاریخ و بیش از همه در دوران معاصر از عوامل اساسی تنش و دو گانگی جامعه های اسالمی و پریشانی مسلمانان شده است.