در بخش نخست کتاب علل و اسباب طبیعی قحطی‌ها و کم‌یابی‌های ایران مطرح و در فصل دوم عوامل تاریخی و اجتماعی آن‌ها بررسی شده است. فصل سوم مربوط به قحطی‌هایی است که جنبه‌ی عمومی و سرتاسری داشته‌اند. در فصل چهارم قحطی‌های منطقه‌ای و محلی، حتی‌المقدور با توجه به تاکید بر علل و عوامل ویژه هر یک تجزیه و تحلیل شده است. در کتاب خاطرنشان می‌شود: "بررسی تحلیلی قحطی‌های متعدد و متناوبی که از دیرباز در پهنه‌ی ایران زمین روی داده، به روشنی گویای این واقعیت است که در کنار علل طبیعی و جغرافیایی، عوامل تاریخی و اجتماعی هم، نقش و سهم‌ شایان توجه و گاه تعیین کننده‌ای در ایجاد و یا تشدید این قحطی‌ها ایفا کرده‌اند.