گرچه نزدیک به یک سده از نخستین کاوش‌های باستان‌شناختی در سیستان و بلوچستان گذشته، اما داده‌های باستان‌شناختی از این منطقه در مقایسه با سایر مناطق ایران و مناطق همجوار، همچنان بر پژوهش‌های چند دهۀ گذشته استوار است. «هشت گفتار درباره باستان‌شناسی و تاریخ سیستان و بلوچستان» حاصل مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای نویسنده درباره تاریخ بلوچستان و کاوش‌های پیوسته او در شهر سوخته سیستان است؛ تحقیقاتی که به پیش از دهه هفتاد و سال‌های پس ازآن بازمی‌گردد. این کتاب بازخوانی دو متن تاریخی درباره جغرافیا و تاریخ بلوچستان را نیز در بردارد. گفتار نخست، دربرگیرنده جغرافیای بلوچستان در «مرآت‌البلدان»، نوشته «اعتمادالسلطنه» و «میرزا مهدی خان سرتیپ» است و گفتار دوم گزارش «میرزا مهدی خان سرتیپ قاینی» را منعکس کرده است. این گزارش که به سفارش «محمداسماعیل خان نوری»، «وکیل‌الملک»، والی کرمان و بلوچستان در آن دوران تدوین شده، نخستین بار در روزنامه «ایرانِ اعتماد‌السلطنه» به چاپ رسیده است.