کتاب کارنامه اسلام نوشته دکتر عبدالحسین زرین کوب فصل درخشان تاریخ انسانی است؛ نه فقط از جهت توفیقی که مسلمین در ایجاد یک فرهنگ تازه جهانی یافتند، بلکه به سبب فتوحاتی بود که آنها از این طریق موفق به برپایی دنیای تازه ای به عنوان قلمرو اسلامی ورای شرق و غرب شدند که نه شرق بود و نه غرب. طرز بیانی که نویسنده در کتاب کارنامه اسلام به کار برده شاید در نظر اول در نزد برخی از خوانندگان تا اندازه ای حماسه آمیز جلوه کند، اما این پندار درست نیست. نویسنده فقط خواسته است با همان چشمی به فرهنگ گذشته اسلام بنگرد که خود مسلمین گذشته، بدان می نگریسته اند. شیوه بیانی عاری از هیجان و خالی از همدردی که محققان اروپایی در این مسایل دارند، به آنها هرگز امکان آن را نخواهد داد تا در ارزیابی آنچه مسلمانان به فرهنگ دنیا داده اند به درستی داوری کنند. کدام مورخ می تواند بدون همدلی واقعی، با آنچه موضوع تحقیق اوست ارتباط و تفاهم درست بیابد؟ بدون شک دنیای اسلام در تمدن و فرهنگ امروزی جهان – که شاید بیش از آنکه غربی باشد بورژوایی است – آن اندازه سهم و تاثیر واقعی داشته است که برشمردن آن نیازی ب حماسه سرایی نداشته باشد.
