اسناد و مدارک آزاد شده دولت ایالات متحده آمریکا درباره جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران. نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران به همان مقیاس که در نوع و در مقطع زمانی خود یک تحرک جالب توجه در روابط حاکم بر نظام بین الملل به شمار می آید، از منظر داخلی واجد ویژگی خاص دیگری نیز بوده است: این نهضت گذشته از اهمیت ضداستعماری، به نوعی نمادی از روند دمکراتیزه شدن ایران نیز به شمار می رود. اهداف و اقداماتی که در جریان این رویداد رخ نمود، همچون تکیه بر قانون اساسی ، عدم دخالت خاندان سلطنت در امور جاری کشور، آزادی مطبوعات، برگزاری انتخابات آزاد، و تمایز میان اصل سلطنت و حکومت برای شاه همه نشان از روندی رو به رشد برای استقرار نظامی مردم سالار در ایران معاصر بوده است. اگرچه به نظر می رسد که باید جنبش ملی شدن صنعت نفت را در چهارچوب یک تحول سیاسی (رفرم) ارزیابی کرد که با مقیاس های خاص انقلاب تفاوت های ماهوی دارد.
