در پژوهش‌های ادبی تمام راه‌ها به تاریخ ادبیات ختم می‌شود. از این چشم‌انداز، پژوهش‌های ادبی به بازآفرینی حال در گذشته و هویت قومی معطوف می‌شوند. تاریخ ادبیات هر قوم، نمایشگاه هویت اوست. آنچه در یک تاریخ ادبیات تدوین شده به شیوة علمی و انتقادی یافت می‌شود، حاصل اندیشه‌ورزی، ارزش‌ها، اخلاق، سیاست، فرهنگ و بیان تجربه‌های عرفانی شاعران عارف است. لذا برای آگاهی از روح جمعی یک قوم که در فرهنگ تجلّی می‌یابد و باورهای اخلاقی، اجتماعی، دینی و حتّی خرافه‌ها و اسطوره‌ها و آیین‌ها و آداب و در یک کلام مردم‌شناسی آنان را باید در ادبیات جست‌وجو کرد. نگارنده در این بررسی کوشیده است ضمن طرح پرسش‌هایی به نقد تاریخ ادبیات‌نگاری در حوزه زبان و ادب عربی بپردازد و در این راستا نظر خاورشناسان و علل توجه آنها را به ادبیات عرب مورد بررسی قرار داده است.