مؤلف در تمهید مقدمه این کتاب دانسته‌های عمومی را در پرتو نیازهای تازه‌ای که سبب نوشتن این کتاب بوده، در قالب نوعی دریافت نسبتاً جامع‌تر و تازه‌تر ارائه داده است. هم‌زمان آوردن شواهد و مثال‌ها و تضمین آنها با کتاب‌شناسی، آسانی دریافت را برای خواننده فراهم می‌کند. در این تمهید در مباحثی چون عرفان واقعی، عرفان و اسلام، ترک دوستی دنیا، خودشناسی و خداشناسی، آغاز مقوله‌سازی و ... بحث شده است. بخش اول در تعریف، کوششی است برای بازشناختن قصه‌های عرفانی و یافتن تمایزات میان قصه‌های عرفانی و غیرعرفانی یا عرفانی‌نما. در بخش دوم «در تبیین» به دو مسئلۀ جدانشدنی ساختار و مضمون در قصه‌های عرفانی پرداخته شده است. بخش سوم به مسئلۀ مقوله‌بندی و تقسیمات قدمایی و زمینۀ چنین تقسیماتی اختصاص دارد.