این کتاب به عنوان بخشی از مجموعۀ «سازندگان جهان اسلام» عمدتاً برای خوانندۀ عادی و غیرمتخصص نوشته شده و به هیچ‌وجه زندگی‌نامۀ جامع و فراگیری از کل زندگی و کارهای شاه عباس نیست. نویسنده بیشتر ترجیح داده بر وقایع، تحولات و جنبه‌های مهم و برگزیدۀ زندگی او تمرکز کند. در بعضی موارد توضیحات مبسوطی از یک واقعه فراهم آمده تا گرایش‌ها و حرکات کلی‌تری نشان داده شود. کتاب هم از نظر زمانی و هم از نظر موضوعی تقسیم‌بندی شده است. فصل اول پیش‌زمینه‌ای تاریخی را ارائه می‌دهد و فصل دوم سال‌های اولیۀ زندگی و نخستین مرحلۀ سلطنت او (978 ـ 1006) را دربر می‌گیرد؛ یعنی زمانی که دشمنان داخلی و خارجی را شکست داد و قدرتش را قبل از انتقال پایتخت به اصفهان تحکیم کرد. فصل‌های سوم تا ششم هر یک جنبه‌هایی از مرحلۀ دوم سلطنت او را از 1006 ـ 1021 گزارش می‌کند که از جمله شامل ساختن اصفهان، تحولات دینی، جنگ و سیاست خارجی و صنایع و هنرها می‌شود. فصل هفتم به بررسی مرحلۀ نهایی سلطنت شاه عباس از 1021 ـ 1308 می‌پردازد؛ هنگامی که بیشتر وقتش را در نواحی شمالی در ساحل دریای مازندران می‌گذراند. این فصل همچنین بعضی اظهارنظرهای مختصر نهایی را هم ارائه می‌کند. در بعضی موارد معدود، وقایعی که پس از سال 1021 رخ داده، در فصول قبلی دیده می‌شود تا به پیوستگی موضوع لطمه‌ای وارد نشود.