این شناخت‌نامه به طرح همه‌سویۀ شرایط عینی و ذهنی پیرامونی احمد محمود می‌پردازد. در اینجا منظور از شرایط عینی، محدودۀ تجمع مناسبات ااقتصادی یک جامعه است در ارتباط با نویسنده؛ یعنی فرایندی که میان نیروهای مولد و میزان رشد اقتصادی و به تبع آن اجتماعی، سیاسی و فرهنگ پیرامون محمود به وجود می‌آید با ذهنیت خلاق او که در گیرودار چنین مناسباتی رشد کرده و به فراخور آن، خلق اثر را منجر می‌شود. در ابتدای کتاب سال‌شمار زندگی محمود آورده شده که در این سال‌شمار به آثار او نیز اشاره شده است. بعد از آن در نوشتاری با عنوان «کوچ همسایه» به زندگی و آثار او نگریسته شده است. در آخرین نوشتار مقدمه نیز خاطره‌ای از محمود به قلم خودش آورده شده است.