تاریخ ادبیات در ایران کتابی اثر ذبیح‌الله صفا (۱۳۷۸-۱۲۹۰) نویسنده و ادیب ایرانی است. این کتاب مهم‌ترین کتابی است که تاریخ ادبیات فارسی را به‌طور مفصل بیان کرده‌است. این کتاب در ۵ جلد ادبیات فارسی را در سده‌های پس از اسلام و در حقیقت از زمان به وجود آمدن فارسی امروزی (دری) بیان می‌کند. در آغاز هر کتاب فصل‌هایی را به توصیف اوضاع تاریخی و اجتماعی و دینی می‌پردازد و پس از آن به ذکر احوال شاعران و نویسندگان هر دوره مشغول می‌شود. اولین جلد این کتاب در سال ۱۳۳۲ به چاپ رسید و نوشتن تمامی آن در طول چهل سال انجام شد. جلد اول: از آغاز دوره اسلامی تا پیش از دوره سلجوقی. جلد دوم: از قرن پنجم تا قرن هفتم هجری. جلد سوم در دو مجلد: از قرن هفتم تا قرن تا هشتم هجری. جلد چهارم: از قرن هشتم تا آغاز قرن دهم. جلد پنجم در سه مجلد: از قرن دهم تا میانه قرن دوازدهم." جلد اول از کتاب حاضر را هنگامی فراهم آوردم که هنوز مجلد چهارم و پنجم از کتاب تاریخ ادبیات در ایران انتشار نیافته بود ولی پس از آن اوقاتم بیشتر به اتمام طبع جلد چهارم و فراهم آوردن مطلب تحریر جلد پنجم بسیاری کوشش های فرهنگی دیگر صرف گردید و فرصتی نبود تا مجلد سوم تاریخ ادبیات در در ایران که در دو بخش بزرگ انتشار یافته و خود به تنهایی نیازمند تلخیص و نشر به صورت جلدی مستقل است کوتاه شود و برای مطالعه دانشجویان و دیگر پژوهندگان صورت جلدی مستقل است کوتاه شود برای مطالعه دانشجویان و دیگر پژوهندگان ادب پارسی آماده گردد تا آنکه نزدیک به سه سال پیش از تحریر این مقدمه دوست گرامیم دکتر سید محمد ترابی که بحمدالله در راه دانش و ادبی گامی توانا و قدمی پویادارد ."