در آثار ابن سینا به بحث امکان و ضرورت هم در منطق پرداخته شده و هم در کتب الهیات (یا به عبارتی دیگر در مباحث فلسفه). بنابراین این بحث هم منطقی و هم فلسفی است. در منطق و در مبحث قضایا بخش مستقلی دربارۀ قضایای موجهه وجود دارد که در آنها اقسام مختلف قضایای موجهه و معانی آنها آورده شده است؛ اعم از اینکه محمول قضیه وجود یا غیروجود باشد. در کتاب‌های الهیات اما نظر تنها به مسئلۀ وجود بوده و اینکه نسبت هر موجود با محمول وجود چگونه است؟ بحث‌های مربوط به امکان و ضرورت در کتاب‌های منطقی و فلسفی شیخ به صورت خلاصه در این کتاب آورده شده، اما با این هدف که موادی باشند در راستای پاسخگویی به پرسش اصلی پژوهش. پرسش اصلی بر بنیاد نگاهی دیگر به امکان و ضرورت فلسفی و منطقی استوار است. در نگاه اول تنها محمول قضایا مهم بود و تفکیک به منطقی و فلسفی صرفاً صوری بود؛ اما در نگاه دوم، زمانی که گفته می‌شود ضرورت منطقی، یعنی قضیه‌ای که مبتنی بر اصل امتناع تناقض است و در حیطۀ حدود ماهیات یا یک‌جور این‌همان‌گویی باقی می‌ماند و امکان منطقی نیز دربارۀ قضیه‌ای صادق بوده که چنین ضرورتی را دارا نباشد؛ مراد از ضرورت و امکان فلسفی نیز ناظر به این است که آیا می‌توان از ملاکی ورای اصل امتناع تناقض صحبت به میان آورد و آن را ملاک ضرورت فلسفی نامید. به طور مشخص نویسنده در این کتاب کوشیده تا نشان دهد آیا به غیر از اجناس و فصول (ذاتیات باب ایساغوجی) که حملشان ضروری و آن هم از سنخ منطقی است ـ چون در حد موضوع خود نهفته‌اند و انفکاک‌شان از موضوع منجر به رد اصل امتناع تناقض می‌شود ـ آیا عوارض ذاتی لازم که در حیطۀ ذاتی باب برهان هستند نیز حملشان ضروری است؟ و آیا می‌توان برای ضرورت این نوع قضایا ملاکی در آثار شیخ یافت؟ افزون بر اینها همچنین کوشیده شده تا به این پرسش پاسخ داده شود که آیا از ضرورت علّی می‌توان سخن به میان آورد؟