محمدعلی موحد در کتاب در کشاکش دین و دولت یادداشتهای علمى - انتقادى خود را در باب دین و دولت و رابطۀ آنها در ایران بعد از اسلام گردآوری کرده است. او، در این کتاب، از منابع معتبر بهره گرفته تا رابطۀ سیاست و دیانت را که یکی از مسائل بسیار مهم و حلنشده در ایران امروز است بررسی کند. بهگفتۀ نویسندۀ کتاب حاضر، مسئلۀ کتاب در کشاکش دین و دولت مسئلۀ شیعه و سنی نیست، بلکه او طرحی را در نظر داشته که به بررسی این گفته که «دین ما عین سیاست ماست» بپردازد. برای این منظور، کتاب حاضر با گزارشی از دورۀ رحلت رسول اکرم تا صلح امام حسین و معاویه آغاز میشود، دورهای سیساله که آبستن حوادث ویژهای است که تعیینکنندۀ سرنوشت حکومت زیر بیرق اسلام است. این دوره که مورخان اسلام آن را دوران شکوهمندی میدانند که معنویت و قدرت را توأمان به همراه داشته است، در کتاب در کشاکش دین و دولت با نگاهی انتقادی بررسی میشود. محمدعلی موحد در سراسر کتاب حاضر این نگاه انتقادی را پی میگیرد و روایتها را بارها و بارها بازخوانی میکند و زوایای پنهان هر یک را میشکافد. به اعتقاد وی، منظور از جملۀ «دین ما عین سیاست ماست» اسیر شدن معنویت بهدست قدرت نیست، بلکه مهار کردن قدرت با بهرهگیری از معنویت بوده است، و او تلاش کرده این موضوع را در عمل نشان دهد.
