چه مناسباتی میان حقوق، دولت و ایدئولوژی برقرای است؟ در نزد آلتوسر طرح مسائلی از این دست فقط از منظر بازتولید امکانپذیر است. شرط نهایی تولید بازتولید است. اما بازتولید نیروی کار اساسا بیرون از تشکیلات اقتصادی رخ میدهد و نه تنها بازتولید کیفی آن را ایجاب میکند، بلکه مستلزم بازتولید تبعیت از قواعد احترام به نظم مستقر است؛ یعنی بازتولید تبعیت از ایدئولوژی مسلط از سوی کارگران و بازتولید قابلیت به کارگیری درست ایدئولوژی مسلط از سوی عاملان بهرهکشی و سرکوب.ایدئولوژی حقوقی نمیگوید انسان ها را لذات مکلفاند، بلکه متمسک به ضمیمهای اخلاق میشود تا تکلیف را با اتکا به ایدئولوژی اخلاقی وجدان و وظیفه استوار نگه دارد. از سویی، ایدئولوژی خودانگیخته وجود ندارد زیرا هیچ پراتیکی در جهان به خودی خود ایدئولوژیاش را تولید نمیکند. پس صورتبندیهای ایدئولوژیک اولیه در نهادها تحقق مییابد؛ در دستگاههای ایدئولوژیک دولت.
