اولین سفر زنده‌یاد باستانی پاریزی به اروپا در سال 1348 بود که به همراه دکتر حسین بحرالعلومی در قالب یک سفر تفریحی و آشنایی با آن سرزمین انجام شد. در این سفر ایشان برای اولین بار به دیدار جمالزاده می‌رود و او را در ژنو سوئیس ملاقات می‌کند. البته سابقۀ مکاتبات و ارتباطات نوشته‌ای بین باستانی پاریزی و این نویسندۀ شهیر به سال‌های اولیۀ 1340 برمی‌گردد و در واقع باستانی پاریزی که در آن زمان هنوز نویسنده‌ای تازه‌کار و نسبتاً جوان بوده، با فرستادن کتاب‌ها و نوشته‌های خود به جمالزاده در جستجوی تأییدی بر کارهایش از سوی این ادیب فرهیخته و پدر داستان‌نویسی ایران بوده است. جمالزاده نیز با حوصله و علاقۀ بسیار همۀ این نوشته‌ها را می‌خوانده و با نوشتن نامه‌های متعدد در کنار تعارفات مرسوم، با طرح مسائل مختلف، معرفی کتاب‌ها و نوشته‌های جدید، در واقع باستانی پاریزی را با مبانی تاریخ‌نویسی مدرن و اصول تحقیق آکادمیک که در کشورهای غربی به کار می‌رفته، آشنا می‌کرده است. این رابطۀ معنوی که بیش از سی سال و تا زمان درگذشت جمالزاده ادامه داشت، مطالبی که در این کتاب آمده، نامه‌هایی است که طی سال‌های 1341 تا 1369 شادروان جمالزاده برای زنده‌یاد باستانی پاریزی فرستاده بودند. اولین نامه در سال 1341 و به دنبال ارسال مجموعۀ اشعار باستانی پاریزی با عنوان «یاد و یادبود» نوشته شده و با فرازوفرودهایی از نظر چگالی تعداد نامه‌ها در سال‌های مختلف، نامه‌های آخرین در سال‌ 1369 نگاشته شده است. آنچنان که از متن نامه‌های جمالزاده پیداست، به‌جز یکی‌دو مورد، عمدۀ موضوعات مطرح‌شده تنقید یا اظهارنظر مثبت در باب نوشته‌های باستانی پاریزی و دیگر نویسندگان و محققان است و خیلی کمتر موضوعی خصوصی به چشم می‌خورد. با توجه به اختلاف یک نسلی جمالزاده و باستانی پاریزی، در بیشتر نامه‌ها لحن پدرانه قابل تشخیص است. باستانی پاریزی نیز عمدۀ نامه‌های انتقادی مهم و مفصل جمالزاده را در کتاب‌های خودش به چاپ رسانده که حاکی از آن است که با نظر جمالزاده موافق بوده‌اند؛ برای مثال در یکی از نامه‌های اولیه، جمالزاده دربارۀ کتاب «پیغمبر دزدان» از عدم توضیح برخی اصطلاحات به‌کاررفته در کتاب انتقاد کرده بود. در چاپ‌های بعدی این کتاب تقریباً تمام این اصطلاحات توضیح داده شده‌اند. این نامه‌ها و یادداشت‌ها بالغ بر سیصد برگ هستند که در 138 عنوان دسته‌بندی و مرتب شده‌اند. عمدۀ این عناوین (متجاوز از 70 مورد) نامه‌های تاریخ‌دار بوده و مابقی، پیوست یک نامه، بعدالتحریر نامۀ دیگر یا موضوعی فراموش‌شده از سوی جمالزاده بوده که نوشته و ارسال شده است.