«وقتی نفس هوا می‎شود» زندگی نامه پال کلانیتی (۲۰۱۵-۱۹۷۷)، رزیدنت جراحی مغز و اعصاب هندی-آمریکایی است که در آخرین سال دوره آموزشی‌اش متوجه می‌شود دچار سرطان ریه است. کتاب، داستان دگرگونی پال کالانیتی از یک دانشجوی پزشکی ساده و بی‌تجربه به جراحی برجسته در استنفورد را روایت می‌کند. او در این دگردیسی، به جست و جوی معنای زندگی می‌پردازد و به انسانی تبدیل می‌گردد که با تمام وجود با مرگ خود رو به رو می‌شود. لوکیشن روایت در دو فصل کتاب یکى است، بیمارستان. اما این نقش پال است که در فصل اول و دوم تغییر مى‌کند. در فصل اول او جایگاه یک پزشک را دارد و براى ما از حال و هواى رزیدنتى جراحى مغز و اعصاب مى‌گوید، از بیم‌ها، امیدها، داستان زندگى بیمارانى که گاه سلامت خود را بازیافته‌اند و گاه تسلیم دردها و رنج‌هاى ناگزیر شده‌اند. در همین فصل، پال روى روان‌شناسىِ نحوه‌ى برخورد پزشک با بیمار بحث مى‌کند و جملاتى طلایى را به زبان می‌آورد. اما در فصل دوم کتاب، پال متوجه وجود بیمارى‌اش می‌شود و از تلاش‌هایش براى غلبه بر آن مى‌نویسد. او به عنوان یک پزشک، تمام زیر و بم‌هاى بیمارى‌اش را مى‌داند و اینجاست که می‌توان گفت گاه آگاهى، آزاردهنده خواهد بود.حالا پال تصمیم گرفته به کارش برگردد، شغل بسیار حساسِ جراحى. عشق به جراحى و حضور نوزادى در آینده براى پال امیدبخش است، اما دیرى نمى‌پاید که بیمارى بر او چیره مى‌شود تا او حتى فرصت تکمیل بخش پایانى کتاب را هم نداشته باشد.