نویسنده در این کتاب ضمن مطالعه ناسیونالیسم به طور اعم, به گونه‌ها و تفسیرهای مختلف ناسیونالیستی در ایران اشاره کرده سعی دارد ناسیونالیسم را از زوایای مفهومی, شکلی و قومی در ایران ارزیابی کند .کتاب حاوی چکیده مطالعات و مشاهدات مولف ـ ریچارد کاتم, استاد و محقق و ایران‌شناس آمریکایی ـ در دو دوره حضور در ایران است .(نخستین در سال‌های۱۳۳۰ - ۱۳۲۹، یعنی اوج جنبش ملی شدن نفت و دیگر در سال‌های ۱۳۳۶ - ۱۳۳۴ مقام یک عضو سیاسی سفارت آمریکا در ایران). به طور خلاصه می‌توان گفت که محتوای اصلی کتاب را بررسی مفهوم, قالب و عملکرد ناسیونالیسم در ایران براساس تحولاتی چون ملی کردن صنعت نفت, حکومت مصدق و سرنگونی آن, تشکیل می‌دهد .به جز فصل آخر که افزوده نویسنده به کتاب است, مابقی کتاب براساس تحولات دهه‌های ۱۳۳۰ - ۱۳۲۰ شرح و ارزیابی شده است. عناوین تعدادی از سرفصل‌های هجده گانه کتاب از این قراراست: «مبنای منسجم ناسیونالیسم»، «مبنای اجتماعی ناسیونالیسم»، «ناسیونالیسم و ایلات و عشایر»، «ناسیونالیسم کرد در ایران»، «ناسیونالیسم و اقلیت‌های مذهبی»،‌‌ «ناسیونالیسم و گرایش‌های خاص منطقه‌ای»، «ناسیونالیسم مذهبی و وحدت اسلامی», «امپریالیسم و ناسیونالیسم: رویارویی» و «ناسیونالیسم لیبرال: آینده».