گروهی لکزبان از طایفۀ سعدوند در زمان قاجارها به کویر قم تبعید شدهاند. از شیراز، ملایر یا هرسین؟ ماجرا به کریمخان زند بازمیگردد. خودشان را تفنگچیهای اردوی زند میدانستهاند و گروهی از آنان در زمان طغیان نایبیان در کاشان و مبارزۀ آنان با ارتش اشغالگر روسها و حمایت از کابینۀ مهاجرت در جنگ جهانی اول، به اردوی نایبحسین کاشی پیوستهاند. گروهی از طایفۀ لر زینیوند هم در زمان سرکوب ایلات لرستان به دست رضاشاه تبعید شدهاند. گروهی مهاجر کاشانی از مصیبت وبا به آنجا پناه آوردهاند. در سالهای بعد، گروههای دیگری از کرمان، یزد و دیگر شهرها هم به آنجا مهاجرت کردهاند. مهاجران افغانستانی هم هستند. ما روایتهای شفاهی این مردم را شنیدیم، آلبومهای عکس و اسناد خانوادگی را جمعآوری کردیم و کوشیدیم با مردمنگاری روایتی متفاوت با جامعهشناسی و تاریخنگاری مرکزمحور بنویسیم. بنویسیم که زبان و فرهنگ لکی در میان دو فرهنگ قومی لر و کرد چگونه فهم میشود؛ حضور در اردوی وکیلالرعایا در دوران پرآشوب سدۀ دوازدهم هجری به چه معناست؛ ایستادن در کنار دولت مشروطه و در مقابل ارتش اشغالگر روس طغیان و تجزیهطلبی نیست؛ اقوام و ایلات نه مظهر خشونت در مقابل شهر و روستا که ابزار و قربانی خشونت استبداد قاجاری در قرن نوزده میلادی بودهاند
